PTTK TARNÓW / O nas

Historia

Z kart historii Czytaj więcej
Kalendarium Oddziału Czytaj więcej
Aleja Zasłużonych Czytaj więcej

oddzial

Z kart historii


Tarnów jest od wielu lat związany z ruchem turystycznym. Pierwsze wiadomości o wycieczkach i majówkach podaje Wincenty Balicki w swej książce "Miasto Tarnów pod względem historycznym, statystycznym, topograficznym i naukowym" wydanej w Tarnowie w 1831 r.

W związku z coraz większym zainteresowaniem turystyką do życia powołano w 1873 r. Galicyjskie Towarzystwo Tatrzańskie, które zmieniło nazwę w następnym roku na Towarzystwo Tatrzańskie. Delegatura Zarządu Towarzystwa Tatrzańskiego powstała w Tarnowie w 1874 r. Reprezentowali ją kolejno:


01   Jan Kornicki   1874-
02   Antoni Nieduszyński  
03   ks. Stanisław Wilczyński   -1876
04   Henryk Łoziński   1876-1880
05   Jan Kornicki i Antoni Nieduszyński   1880-1901
06   Jan Kornicki   1901-1902
07   Jan Kornicki i ks. Walenty Gadowski   1902-1903
08   Jan Kornicki   1903-1907
09   Janusz Pyziński   1907-1909
10   Janusz Pyziński i ks. Walenty Gadowski   1909-1911
11   ks. Walenty Gadowski i Tomasz Dyduch   1911-1914
12   ks. Walenty Gadowski i Michał Sęk   1914-1918
13   Kazimierz Nowakowski   1918-1920
14   ks. Walenty Gadowski, Michał Sęk i Józef Donnersberg   1920-1924

Jednym z najbardziej aktywnych delegatów Tarnowa w TT był wybitny taternik i turysta ks. Walenty Gadowski. Od 1890 r. przez 40 lat urządzał liczne wycieczki i wspinaczki w Tatrach. Pozostawił po sobie cały szereg artykułów.

Tarnowski Oddział TT powstał 3 V 1924 r. i liczył 23 członków. Zarząd prezentował się w składzie: ks. Walenty Gadowski - prezes, inż. Romuald Wowkowicz - wiceprezes, Eugeniusz Kirschner - skarbnik, Karol Piękoś - sekretarz. Pierwszą siedzibą oddziału był budynek przy ul. Słowackiego 16/35. Już w lipcu tego roku zorganizowano 2 wycieczki w Tatry. 

Drugie wybory Zarządu odbyły się w 1925 r. Nowym wiceprezesem zostaje Mieczysław Studnicki, zastępcą sekretarza dr Emil Carewicz,  członkami Prezydium Wiktor Arvay, Maurycy Godowski i Stanisław Siwek. Z inicjatywy ks. Gadowskiego i częściowo jego sumptem wytyczono w 1926 r. szlak turystyczny w Pieninach, tzw. Sokolą Perć ze Szczawnicy na Trzy Korony. Warto wspomnieć, że wytyczył on również Orlą Perć w Tatrach w latach 1903-1906.

W 1927 Oddział liczy już 156 członków. Połączono wówczas szlakami turystycznymi Pieniny z Tatrami i założono tablice informacyjne na wszystkich szlakach. W 1928 r. następuje podział zagospodarowania turystycznego, Oddział dostaje pod opiekę : 

  • Pieniny
  • teren na południe od gościńca Szczawnica - Krościenko
  • gorczański odcinek od Przełęczy Knurowskiej po Krościenko

W tym roku ustepuje z funkcji prezesa ks. Gadowski, nowym prezesem zostaje prof. Wiktor Arvay a sekretarzem dr Emil Carewicz. 10 VI 1931 r. powstaje Oddział Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (PTK), któremu przewodniczy dr Zdzisław Simche (autor geograficznej monografii Tarnowa wydanej w 1930 r.)W wyborach przeprowadzonych w 1932 r. prezesem zostaje ks. prof. Franciszek Pinda. Funkcję tę pełnił do 1939 r. Był to okres szczególnego rozwoju Oddziału i prac na niwie turystyki:

  • doprowadzenie do założenia Koła Terenowego PTT w Rzeszowie i Bochni
  • uruchomienie schroniska na Lubaniu
  • znakowanie szlaków (np. Ciężkowice - Rożnów w 1935 r.)
  • otwarcie stacji turystycznej w Rożnowie 29 V 1936 r.
  • delegacja Oddziału przewozi ziemię z cmentarza Legionistów w Łowczówku na Kopiec na Sowińcu (05.10.1935 r.)
  • otwarcie stacji turystycznej w Czorsztynie
  • utworzenie Sekcji Ochrony Przyrody, której przewodnictwo objął dr Zdzisław Simche

Z powodu ciężkiej choroby z funkcji sekretarza rezygnuje w III 1937 r. dr Emil Carewicz. Zastępuje go dr Zdzisław Simche, a w V 1937 prof. Franciszek Róg. 

W okresie wojny 1939-1945 działalność turystyczna PTT i PTK w Tarnowie zamarła. Wielu tarnowskich turystów udało się za granicę by walczyć w szeregach wojska polskiego, inni wstąpili do ruchu oporu. Napewno przydała im się znajomość terenów Pogórza i Karpat.

Po wojnie z trudem organizuje się turystyka i krajoznawstwo. W 1948 r. powstaje Koło PTT podległe Oddziałowi Krakowskiemu. Prezesem, aż do połączenia z PTT z PTK zostaje mgr Adam Gabański. Również w 1948 r., z inicjatywy Czesława Lipińskiego powstaje Oddział PTK. Cz. Lipiński zostaje prezesem PTK 14 VI 1949 r. W tym okresie do najwybitniejszych działaczy turystyki i krajoznawstwa należą: Stanisław Wojciechowski, prof. Bronisław Urulski, Juliusz Balicki, Adam Pisz, Janina Bochniewicz, Barbara Jarosz, Piotr Chęciński, Zygmunt Ruta, Adam Strugała, Bronisław Bolek, dr Juliusz Balicki, Józef Bieszczad, Jan Cholewa i inni.

W XII 1950 połączono PTT i PTK w Polskie Towarzystwo Turystyczno - Krajoznawcze. Wobec tych zmian w IV 1951 r. utworzono Oddział PTTK w Tarnowie, którego pierwszym prezesem został Czesław Lipiński.

Siedziba instytucji mieściła się w budynku przy ul. Dierżyńskiego 2. Działacze energicznie zabrali się do pracy. Wytyczali nowe trasy turystyczne ziemi tarnowskiej i organizowali szerego krótkich wycieczek w okolice miasta. Często gościli na Podtatrzu, Zakopanem, Pieninach, Beskidzie Sądeckim i Śląskim. W 1951 r. powołano komisję turystyki górskiej. Od 1952 r. przy Zarządzie Oddziału powołano przewodników turystyki górskiej i narciarskiej. Przeprowadzono lustrację i inwentaryzację zabytków, wygłaszano odczyty na tematy krajoznawcze, przyrodnicze oraz dotyczące ochrony zabytków. W 1953 r. zorganizowano kurs przewodników, który ukończyło 18 osób.

 Kolejnym prezesem (1953-1972) był Józef Moszczyński. Jest to okres systematycznego i dynamicznego rozwoju tarnowskiego Oddziału PTTK, który od 1966 r. przyjął nazwę Oddziału Ziemi Tarnowskiej. W tym okresie ukształtowała się grupa wypróbowanych działaczy: Józef Małecki, Zdzisław Karpiński, Józef Marcke, Władysław Frysztak, Tadeusz Wenda, Tadeusz Pawłowski, Tadeusz Michalski, Jan Sypniewski, Bronisław Mikrut, Wiktor Grygiel, Karol Sit i inni. 

Od 1960 r. siedziba Oddziału mieści się w zabytkowej XVI w. kamienicy przy ul. Żydowskiej 20. W miarę rozwoju turystyki powstawały przy większych zakładach samodzielne oddziały filialne. Pierwszy taki Oddział powstał przy Zakładach Azotowych w 1966 r. Tarnowski Oddział PTTK był również inicjatorem organizacji turystyki w sąsiednich powiatach - Brzesku i Dąbrowie Tarnowskiej. 

W latach 1972-75 prezesem Oddziału jest Wojciech Krukiewicz, a w latach 1975-81 Zdzisław Karpiński. W tych latach Oddział działa poprzez liczne koła, kluby i komisje, z których najprężniej pracuje Komisja Turystyki Górskiej. Prowadzi ją kol. Józef Małecki. Na wyróżnienie zasługuje Koło Przewodników Leliwa, Komisja Młodzieżowa, Komisja Turystyki Pieszej, Klub Narciarski.

W 1975 r. wraz z powstaniem województwa powołany zostaje Zarząd Wojewódzki PTTK w Tarnowie, któremu prezesuje najpierw kol. Wojciech Krukiewicz, a następnie aż do rozwiązania kol. Zbigniew Tumiłowicz. W 1981 r. prezesem Oddziału zostaje kol. Stanisław Szuszkiewicz. W 1984 r. otwarto bacówkę na Brzance, stacje turystyczne w Zakliczynie i Jamnej

Ostatnie lata funkcjonowania Oddziału to okres zasadniczych zmian w skali kraju: zmian ustrojowych i gospodarczych, a także zmian w samym PTTK. Nastąpiła zmiana statutu Towarzystwa, zlikwidowano Zarządy Wojewódzkie. Oddział musiał dostosować się do tych przeobrażeń, który w 1991 r. uzyskuje osobowość prawną. Aktualnie jest właścicielem budynku przy Żydowskiej 20 jak i Żydowskiej 16, gdzie mieści się Dom Wycieczkowy.

Prezesi Oddziału

01   Walenty Gadowski   1924-1928
02   Wiktor Arvay   1928-1933
03   Franciszek Pinda   1933-1939
04   Czesław Lipiński   1948-1952
05   Adam Pisz   1952-1953
06   Józef Moszczyński   1953-1972
07   Wojciech Krukiewicz   1972-1975
08   Zdzisław Karpiński   1975-1981
09   Stanisław Szuszkiewicz   1981-1989
10   Andrzej Łabno   1989-2017


Na podstawie 

Tarnów. Dzieje miasta i regionu. red F. Kiryk, Z. Ruta, tom II i III , Tarnów 1983 i 1987

Andrzej Łabno w materiałach XXI Centralnego Zlotu Krajoznawców - Tarnów i Ziemia Tarnowska Tarnów 2001

Łabno J., Szuszkiewicz S., Polskie Towarzystwo Turystyczno - Krajoznawcze w Tarnowie [w] Tarnów. Stare Miasto. Wielki Przewodnik, tom 2 , Tarnów 1995








Kalendarium Oddziału


Kalendarium historii Oddziału PTTK "ZIEMI TARNOWSKIEJ" w Tarnowie


1518 r. - pielgrzymka i podróż edukacyjna Jana Amora Tarnowskiego, późniejszego hetmana do Ziemi Świętej i krajów Europy Zachodniej,
1823 r. - biskup tarnowski Grzegorz Tomasz Ziegler odbywa wycieczkę w Tatry i funduje krzyż nad Morskim Okiem,
1835 r. - biskup tarnowski Franciszek Pisztek odwiedza Tatry i funduje krzyż nad Czarnym Stawem,
1873 r. - powstaje Towarzystwo Tatrzańskie (TT), od 1918 r. Polskie Towarzystwo Tatrzańskie (PTT), z siedzibą w Zakopanem,
1874 r. - w Tarnowie powstaje delegatura Zarządu Towarzystwa Tatrzańskiego,
1882 r. - w tarnowskim dwutygodniku "POGOŃ" ukazuje się pierwsza wzmianka o Towarzystwie Tatrzańskim (w Tarnowie TT liczy 30 członków),
1903 - 1906 r. - ks. Walenty Gadowski wyznacza i buduje szlak "Orla Perć" w Tatrach,
3 maj 1924 r. - zawiązuje się Oddział Tarnowski Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, prezesem Zarządu zostaje ks. Walenty Gadowski,
1927 r. - Tarnowski Oddział PTT liczy 156 członków,
1930 r. - wychodzi monograficzna działo pt. "Tarnów i jego okolica", której autorem jest wybitny krajoznawca, dr Zdzisław Simche,
10 czerwiec 1930 r. - powstaje Oddział Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (PTK) w Tarnowie, prezesem zostaje dr Zdzisław Simche,
1933 - 1935 r. - style='zostają wytyczone pierwsze szlaki turystyczne na terenie Pogórza Rożnowsko - Ciężkowickiego,
1939 - 1945 r. - z powodu okupacji hitlerowskiej ustaje organizacyjna działalność PTT i PTK; liczni członkowie tych organizacji walczą w ruchu oporu,
1948 r. - powstaje koło PTT w Tarnowie,
1949 r. - reaktywuje się Oddział PTK w Tarnowie, prezesem zostaje Czesław Lipiński,
17 grudzień 1950 r. - z połączenia PTT i PTK powstaje ogólnopolska organizacja turystyczna Polskie Towarzystwo Turystyczno - Krajoznawcze (PTTK),
kwiecień 1951 r. - powstaje Oddział PTTK w Tarnowie,
1953 r. - zorganizowano pierwszy kurs przewodnicki w Tarnowie,
10 styczeń 1954 r. - powstaje Koło Przewodników Turystycznych PTTK przy Oddziale w Tarnowie,
1954 r. - pierwszy Wiosenny Rajd Górski,
1960 r. - siedzibą Oddziału PTTK zostaje zabytkowy budynek przy ul. Żydowskiej 20, tzw. "Dom Florencki",
1966 r. - oddział przyjmuje nazwę: Polskie Towarzystwo Turystyczno - Krajoznawcze Oddział "Ziemi Tarnowskiej" w Tarnowie,
1969 r. - koło przewodników przyjmuje nazwę: Koło Przewodników "LELIWA" przy Oddziale PTTK "Ziemi Tarnowskiej" w Tarnowie,
1975 r. - w Tarnowie powstaje Zarząd Wojewódzki PTTK,
1991 r. - Oddział PTTK "Ziemi Tarnowskiej" w Tarnowie uzyskuje osobowość prawną,
1995 r. - ukazuje się, wydany przez Oddział w Tarnowie, monograficzny przewodnik "Pogórze Karpackie" autorstwa Andrzeja Matuszczyka,
1998 - 1999 r. - generalny remont siedziby Oddziału, budynku przy ul. Żydowskiej 20; powstaje sala klubowa,
2001 r. - Ogólnopolski Centralny Zlot Krajoznawców "CZAK 2001" w Tarnowie i na Ziemi Tarnowskiej, zorganizowany przez Oddział PTTK w Tarnowie.
2004 r - obchody jubileuszów: 80-lecia Oddziału PTTK "Ziemi Tarnowskiej" i 50-lecia Koła Przewodników "LELIWA",
2005 r. - zakończono znakowanie sieci szlaków rowerowych po Ziemi Tarnowskiej, ok. 640 km.
2006 r. - ukazuje się wydawnictwo "Ziemia Tarnowska - Przewodnik Rowerowy" autorstwa Stanisława i Witolda Tomaszków, wydany m. in. przez Oddział PTTK "Ziemi Tarnowskiej".


Aleja Zasłużonych

O NICH BĘDZIEMY PAMIĘTAĆ


  Głogowski Adam     Czytaj więcej
  Jachna Ryszard     Czytaj więcej
  Kaczówka Stanisław     Czytaj więcej
  Łabno Jan     Czytaj więcej
  Małecki Józef     Czytaj więcej
  Mróz Jerzy     Czytaj więcej

oddzial


Bądź z nami w stałym kontakcie.


Kontakt

adres
PTTK Oddział Ziemi Tarnowskiej

33-100 Tarnów
ul. Żydowska 20,

GPS:
N: 50°00'47" E: 20°59'25"

t. +48 14 655 43 52
e: poczta@tarnow.pttk.pl

NIP: 873-13-80-725
REGON: 850012812
bank.
Credit Agricole Bank Polska S.A.
62 1940 1076 3028 5525 0000 0000

bank.wycieczki.
Credit Agricole Bank Polska S.A.
61 1940 1076 3028 5525 0002 0000

FACEBOOK

> https://facebook.com/tarnowpttk

PTTK



> http://pttk.pl/

POMOC



GOPR  985 lub 601 100 300
WOPR  985 lub 601 100 100

NR ALARMOWY  112

> Zapamiętaj

Copyright © 2005-2019 PTTK Oddział Ziemi Tarnowskiej