PTTK TARNÓW / O nas

Historia

Z kart historii Czytaj więcej
Kalendarium Oddziału Czytaj więcej
Aleja Pamięci Czytaj więcej

oddzial

Z kart historii


Tarnów jest od wielu lat związany z ruchem turystycznym. Pierwsze wiadomości o wycieczkach i majówkach podaje Wincenty Balicki w swej książce "Miasto Tarnów pod względem historycznym, statystycznym, topograficznym i naukowym" wydanej w Tarnowie w 1831 r.

W związku z coraz większym zainteresowaniem turystyką do życia powołano w 1873 r. Galicyjskie Towarzystwo Tatrzańskie, które zmieniło nazwę w następnym roku na Towarzystwo Tatrzańskie. Delegatura Zarządu Towarzystwa Tatrzańskiego powstała w Tarnowie w 1874 r. Reprezentowali ją kolejno:


01   Jan Kornicki   1874-
02   Antoni Nieduszyński  
03   ks. Stanisław Wilczyński   -1876
04   Henryk Łoziński   1876-1880
05   Jan Kornicki i Antoni Nieduszyński   1880-1901
06   Jan Kornicki   1901-1902
07   Jan Kornicki i ks. Walenty Gadowski   1902-1903
08   Jan Kornicki   1903-1907
09   Janusz Pyziński   1907-1909
10   Janusz Pyziński i ks. Walenty Gadowski   1909-1911
11   ks. Walenty Gadowski i Tomasz Dyduch   1911-1914
12   ks. Walenty Gadowski i Michał Sęk   1914-1918
13   Kazimierz Nowakowski   1918-1920
14   ks. Walenty Gadowski, Michał Sęk i Józef Donnersberg   1920-1924

Jednym z najbardziej aktywnych delegatów Tarnowa w TT był wybitny taternik i turysta ks. Walenty Gadowski. Od 1890 r. przez 40 lat urządzał liczne wycieczki i wspinaczki w Tatrach. Pozostawił po sobie cały szereg artykułów.

Tarnowski Oddział TT powstał 3 V 1924 r. i liczył 23 członków. Zarząd prezentował się w składzie: ks. Walenty Gadowski - prezes, inż. Romuald Wowkowicz - wiceprezes, Eugeniusz Kirschner - skarbnik, Karol Piękoś - sekretarz. Pierwszą siedzibą oddziału był budynek przy ul. Słowackiego 16/35. Już w lipcu tego roku zorganizowano 2 wycieczki w Tatry. 

Drugie wybory Zarządu odbyły się w 1925 r. Nowym wiceprezesem zostaje Mieczysław Studnicki, zastępcą sekretarza dr Emil Carewicz,  członkami Prezydium Wiktor Arvay, Maurycy Godowski i Stanisław Siwek. Z inicjatywy ks. Gadowskiego i częściowo jego sumptem wytyczono w 1926 r. szlak turystyczny w Pieninach, tzw. Sokolą Perć ze Szczawnicy na Trzy Korony. Warto wspomnieć, że wytyczył on również Orlą Perć w Tatrach w latach 1903-1906.

W 1927 Oddział liczy już 156 członków. Połączono wówczas szlakami turystycznymi Pieniny z Tatrami i założono tablice informacyjne na wszystkich szlakach. W 1928 r. następuje podział zagospodarowania turystycznego, Oddział dostaje pod opiekę : 

  • Pieniny
  • teren na południe od gościńca Szczawnica - Krościenko
  • gorczański odcinek od Przełęczy Knurowskiej po Krościenko

W tym roku ustepuje z funkcji prezesa ks. Gadowski, nowym prezesem zostaje prof. Wiktor Arvay a sekretarzem dr Emil Carewicz. 10 VI 1931 r. powstaje Oddział Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (PTK), któremu przewodniczy dr Zdzisław Simche (autor geograficznej monografii Tarnowa wydanej w 1930 r.)W wyborach przeprowadzonych w 1932 r. prezesem zostaje ks. prof. Franciszek Pinda. Funkcję tę pełnił do 1939 r. Był to okres szczególnego rozwoju Oddziału i prac na niwie turystyki:

  • doprowadzenie do założenia Koła Terenowego PTT w Rzeszowie i Bochni
  • uruchomienie schroniska na Lubaniu
  • znakowanie szlaków (np. Ciężkowice - Rożnów w 1935 r.)
  • otwarcie stacji turystycznej w Rożnowie 29 V 1936 r.
  • delegacja Oddziału przewozi ziemię z cmentarza Legionistów w Łowczówku na Kopiec na Sowińcu (05.10.1935 r.)
  • otwarcie stacji turystycznej w Czorsztynie
  • utworzenie Sekcji Ochrony Przyrody, której przewodnictwo objął dr Zdzisław Simche

Z powodu ciężkiej choroby z funkcji sekretarza rezygnuje w III 1937 r. dr Emil Carewicz. Zastępuje go dr Zdzisław Simche, a w V 1937 prof. Franciszek Róg. 

W okresie wojny 1939-1945 działalność turystyczna PTT i PTK w Tarnowie zamarła. Wielu tarnowskich turystów udało się za granicę by walczyć w szeregach wojska polskiego, inni wstąpili do ruchu oporu. Napewno przydała im się znajomość terenów Pogórza i Karpat.

Po wojnie z trudem organizuje się turystyka i krajoznawstwo. W 1948 r. powstaje Koło PTT podległe Oddziałowi Krakowskiemu. Prezesem, aż do połączenia z PTT z PTK zostaje mgr Adam Gabański. Również w 1948 r., z inicjatywy Czesława Lipińskiego powstaje Oddział PTK. Cz. Lipiński zostaje prezesem PTK 14 VI 1949 r. W tym okresie do najwybitniejszych działaczy turystyki i krajoznawstwa należą: Stanisław Wojciechowski, prof. Bronisław Urulski, Juliusz Balicki, Adam Pisz, Janina Bochniewicz, Barbara Jarosz, Piotr Chęciński, Zygmunt Ruta, Adam Strugała, Bronisław Bolek, dr Juliusz Balicki, Józef Bieszczad, Jan Cholewa i inni.

W XII 1950 połączono PTT i PTK w Polskie Towarzystwo Turystyczno - Krajoznawcze. Wobec tych zmian w IV 1951 r. utworzono Oddział PTTK w Tarnowie, którego pierwszym prezesem został Czesław Lipiński.

Siedziba instytucji mieściła się w budynku przy ul. Dierżyńskiego 2. Działacze energicznie zabrali się do pracy. Wytyczali nowe trasy turystyczne ziemi tarnowskiej i organizowali szerego krótkich wycieczek w okolice miasta. Często gościli na Podtatrzu, Zakopanem, Pieninach, Beskidzie Sądeckim i Śląskim. W 1951 r. powołano komisję turystyki górskiej. Od 1952 r. przy Zarządzie Oddziału powołano przewodników turystyki górskiej i narciarskiej. Przeprowadzono lustrację i inwentaryzację zabytków, wygłaszano odczyty na tematy krajoznawcze, przyrodnicze oraz dotyczące ochrony zabytków. W 1953 r. zorganizowano kurs przewodników, który ukończyło 18 osób.

 Kolejnym prezesem (1953-1972) był Józef Moszczyński. Jest to okres systematycznego i dynamicznego rozwoju tarnowskiego Oddziału PTTK, który od 1966 r. przyjął nazwę Oddziału Ziemi Tarnowskiej. W tym okresie ukształtowała się grupa wypróbowanych działaczy: Józef Małecki, Zdzisław Karpiński, Józef Marcke, Władysław Frysztak, Tadeusz Wenda, Tadeusz Pawłowski, Tadeusz Michalski, Jan Sypniewski, Bronisław Mikrut, Wiktor Grygiel, Karol Sit i inni. 

Od 1960 r. siedziba Oddziału mieści się w zabytkowej XVI w. kamienicy przy ul. Żydowskiej 20. W miarę rozwoju turystyki powstawały przy większych zakładach samodzielne oddziały filialne. Pierwszy taki Oddział powstał przy Zakładach Azotowych w 1966 r. Tarnowski Oddział PTTK był również inicjatorem organizacji turystyki w sąsiednich powiatach - Brzesku i Dąbrowie Tarnowskiej. 

W latach 1972-75 prezesem Oddziału jest Wojciech Krukiewicz, a w latach 1975-81 Zdzisław Karpiński. W tych latach Oddział działa poprzez liczne koła, kluby i komisje, z których najprężniej pracuje Komisja Turystyki Górskiej. Prowadzi ją kol. Józef Małecki. Na wyróżnienie zasługuje Koło Przewodników Leliwa, Komisja Młodzieżowa, Komisja Turystyki Pieszej, Klub Narciarski.

W 1975 r. wraz z powstaniem województwa powołany zostaje Zarząd Wojewódzki PTTK w Tarnowie, któremu prezesuje najpierw kol. Wojciech Krukiewicz, a następnie aż do rozwiązania kol. Zbigniew Tumiłowicz. W 1981 r. prezesem Oddziału zostaje kol. Stanisław Szuszkiewicz. W 1984 r. otwarto bacówkę na Brzance, stacje turystyczne w Zakliczynie i Jamnej

Ostatnie lata funkcjonowania Oddziału to okres zasadniczych zmian w skali kraju: zmian ustrojowych i gospodarczych, a także zmian w samym PTTK. Nastąpiła zmiana statutu Towarzystwa, zlikwidowano Zarządy Wojewódzkie. Oddział musiał dostosować się do tych przeobrażeń, który w 1991 r. uzyskuje osobowość prawną. Aktualnie jest właścicielem budynku przy Żydowskiej 20 jak i Żydowskiej 16, gdzie mieści się Dom Wycieczkowy.

Prezesi Oddziału

01   Walenty Gadowski   1924-1928
02   Wiktor Arvay   1928-1933
03   Franciszek Pinda   1933-1939
04   Czesław Lipiński   1948-1952
05   Adam Pisz   1952-1953
06   Józef Moszczyński   1953-1972
07   Wojciech Krukiewicz   1972-1975
08   Zdzisław Karpiński   1975-1981
09   Stanisław Szuszkiewicz   1981-1989
10   Andrzej Łabno   1989-2017


Na podstawie 

Tarnów. Dzieje miasta i regionu. red F. Kiryk, Z. Ruta, tom II i III , Tarnów 1983 i 1987

Andrzej Łabno w materiałach XXI Centralnego Zlotu Krajoznawców - Tarnów i Ziemia Tarnowska Tarnów 2001

Łabno J., Szuszkiewicz S., Polskie Towarzystwo Turystyczno - Krajoznawcze w Tarnowie [w] Tarnów. Stare Miasto. Wielki Przewodnik, tom 2 , Tarnów 1995








Kalendarium Oddziału


Kalendarium historii Oddziału PTTK "ZIEMI TARNOWSKIEJ" w Tarnowie


1518 r. - pielgrzymka i podróż edukacyjna Jana Amora Tarnowskiego, późniejszego hetmana do Ziemi Świętej i krajów Europy Zachodniej,
1823 r. - biskup tarnowski Grzegorz Tomasz Ziegler odbywa wycieczkę w Tatry i funduje krzyż nad Morskim Okiem,
1835 r. - biskup tarnowski Franciszek Pisztek odwiedza Tatry i funduje krzyż nad Czarnym Stawem,
1873 r. - powstaje Towarzystwo Tatrzańskie (TT), od 1918 r. Polskie Towarzystwo Tatrzańskie (PTT), z siedzibą w Zakopanem,
1874 r. - w Tarnowie powstaje delegatura Zarządu Towarzystwa Tatrzańskiego,
1882 r. - w tarnowskim dwutygodniku "POGOŃ" ukazuje się pierwsza wzmianka o Towarzystwie Tatrzańskim (w Tarnowie TT liczy 30 członków),
1903 - 1906 r. - ks. Walenty Gadowski wyznacza i buduje szlak "Orla Perć" w Tatrach,
3 maj 1924 r. - zawiązuje się Oddział Tarnowski Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, prezesem Zarządu zostaje ks. Walenty Gadowski,
1927 r. - Tarnowski Oddział PTT liczy 156 członków,
1930 r. - wychodzi monograficzna działo pt. "Tarnów i jego okolica", której autorem jest wybitny krajoznawca, dr Zdzisław Simche,
10 czerwiec 1930 r. - powstaje Oddział Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (PTK) w Tarnowie, prezesem zostaje dr Zdzisław Simche,
1933 - 1935 r. - style='zostają wytyczone pierwsze szlaki turystyczne na terenie Pogórza Rożnowsko - Ciężkowickiego,
1939 - 1945 r. - z powodu okupacji hitlerowskiej ustaje organizacyjna działalność PTT i PTK; liczni członkowie tych organizacji walczą w ruchu oporu,
1948 r. - powstaje koło PTT w Tarnowie,
1949 r. - reaktywuje się Oddział PTK w Tarnowie, prezesem zostaje Czesław Lipiński,
17 grudzień 1950 r. - z połączenia PTT i PTK powstaje ogólnopolska organizacja turystyczna Polskie Towarzystwo Turystyczno - Krajoznawcze (PTTK),
kwiecień 1951 r. - powstaje Oddział PTTK w Tarnowie,
1953 r. - zorganizowano pierwszy kurs przewodnicki w Tarnowie,
10 styczeń 1954 r. - powstaje Koło Przewodników Turystycznych PTTK przy Oddziale w Tarnowie,
1954 r. - pierwszy Wiosenny Rajd Górski,
1960 r. - siedzibą Oddziału PTTK zostaje zabytkowy budynek przy ul. Żydowskiej 20, tzw. "Dom Florencki",
1966 r. - oddział przyjmuje nazwę: Polskie Towarzystwo Turystyczno - Krajoznawcze Oddział "Ziemi Tarnowskiej" w Tarnowie,
1969 r. - koło przewodników przyjmuje nazwę: Koło Przewodników "LELIWA" przy Oddziale PTTK "Ziemi Tarnowskiej" w Tarnowie,
1975 r. - w Tarnowie powstaje Zarząd Wojewódzki PTTK,
1991 r. - Oddział PTTK "Ziemi Tarnowskiej" w Tarnowie uzyskuje osobowość prawną,
1995 r. - ukazuje się, wydany przez Oddział w Tarnowie, monograficzny przewodnik "Pogórze Karpackie" autorstwa Andrzeja Matuszczyka,
1998 - 1999 r. - generalny remont siedziby Oddziału, budynku przy ul. Żydowskiej 20; powstaje sala klubowa,
2001 r. - Ogólnopolski Centralny Zlot Krajoznawców "CZAK 2001" w Tarnowie i na Ziemi Tarnowskiej, zorganizowany przez Oddział PTTK w Tarnowie.
2004 r - obchody jubileuszów: 80-lecia Oddziału PTTK "Ziemi Tarnowskiej" i 50-lecia Koła Przewodników "LELIWA",
2005 r. - zakończono znakowanie sieci szlaków rowerowych po Ziemi Tarnowskiej, ok. 640 km.
2006 r. - ukazuje się wydawnictwo "Ziemia Tarnowska - Przewodnik Rowerowy" autorstwa Stanisława i Witolda Tomaszków, wydany m. in. przez Oddział PTTK "Ziemi Tarnowskiej".


Aleja Pamięci

O NICH BĘDZIEMY PAMIĘTAĆ


  Głogowski Adam     Czytaj więcej
  Jachna Ryszard     Czytaj więcej
  Kaczówka Stanisław     Czytaj więcej
  Łabno Jan     Czytaj więcej
  Małecki Józef     Czytaj więcej
  Mróz Jerzy     Czytaj więcej
  Bulaga Józef     Czytaj więcej

oddzial


Bądź z nami w stałym kontakcie.


Kontakt

adres
PTTK Oddział Ziemi Tarnowskiej

33-100 Tarnów
ul. Żydowska 20,

GPS:
N: 50°00'47" E: 20°59'25"

t. +48 14 655 43 52
e: poczta@tarnow.pttk.pl

NIP: 873-13-80-725
REGON: 850012812
bank.
Credit Agricole Bank Polska S.A.
62 1940 1076 3028 5525 0000 0000

bank.wycieczki.
Credit Agricole Bank Polska S.A.
61 1940 1076 3028 5525 0002 0000

FACEBOOK

> https://facebook.com/tarnowpttk

PTTK



> http://pttk.pl/

POMOC



GOPR  985 lub 601 100 300
WOPR  985 lub 601 100 100

NR ALARMOWY  112

> Zapamiętaj

Copyright © 2005-bierzący PTTK Oddział Ziemi Tarnowskiej